— История ШОС ведет отсчет с июня 2001 года, когда в Шанхае руководители шести государств приняли историческое решение о создании одной из самых влиятельных и авторитетных ныне международных организаций. В этом году в Бишкеке пройдет юбилейный саммит глав государств стран-членов ШОС. Но до 2018 года у ШОС, образно говоря, не было женского лица. Мы заявили о себе на первом форуме женщин стран ШОС, который состоялся по инициативе Председателя КНР Си Цзиньпина в Пекине. И с тех пор форумы проводятся в преддверии саммита глав государств. Это было мудрое и значимое предложение. Тем более, если учесть, что из более 3,4 миллиарда человек, проживающих в 10 странах-членах ШОС, половину составляют женщины, что равнозначно половине потенциала ШОС. И наш голос, взгляд на наше настоящее и общее будущее нельзя не учитывать, в том числе в контексте гендерного равенства. Участницы первого форума женщин стран ШОС искренне благодарили председателя КНР Си Цзиньпина за поддержку и внимание к укреплению сотрудничества ШОС в области женщин,- сказала в интервью нашему изданию президент Конгресса женщин Кыргызстана Замира Акбагышева.
Замира Акбагышевна, так в чем, на ваш взгляд, сила ШОС? И какой должна быть ШОС в новую эпоху?
— Сегодня семья ШОС стала одной из самых многосторонних и прагматичных платформ в меняющемся международном ландшафте. А постоянное расширение ее географических масштабов, совместных усилий, динамизм и растущий уровень участия стали отличительными чертами организации. Но я бы выделила две фундаментальные сильные стороны ШОС.
Во-первых, это — «шанхайский дух» как краеугольный камень организации, определяемый такими принципами, как взаимное доверие, взаимная выгода, равенство, приверженность решению проблем посредством диалога, уважение культурного разнообразия и общее стремление к коллективным достижениям и общему прогрессу. И, конечно, не могу не сказать о ключевой роли ШОС как важной и беспристрастной платформы для решения насущных вопросов между евразийскими странами. Что, конечно же, сказывается на региональной стабильности и экономическом развитии. В этом – растущая значимость и привлекательность организации для многих незападных стран, стремящихся играть более активную роль.
Какие вопросы волнуют сегодня женщин Шанхайской организации сотрудничества?
— Я принимала участие в работе всех форумов. И могу со всей ответственностью заявить, что такие встречи играют большую роль в укреплении чувств симпатии между народами разных стран и в содействии их духовному сближению. Женские форумы заявили о себе как востребованная и авторитетная структура, способствующая консолидации женского движения ШОС.
Кроме того, женский форум – это особая площадка для обмена опытом и объединения усилий женщин в решении самых актуальных проблем современности. В рамках форума в разные годы обсуждались вопросы гендерного равенства и программы защиты материнства и детства, ликвидация всех форм дискриминации в отношении женщин и повышение их роли в социально-экономическом развитии каждой из стран. А также вопросы женского предпринимательства, развития цифровой экономики, о роли женщин в устойчивом развитии государств-членов Шанхайской организации сотрудничества.
В этом году Кыргызстан второй раз проводит женский форум ШОС. Саммит глав государств-членов организации пройдет под лозунгом «25 лет ШОС: вместе к устойчивому миру, развитию и процветанию». Наша повестка максимально созвучна ему. Мы будем говорить о расширении экономического взаимодействия между женщинами-предпринимателями стран ШОС с учетом их практик в решении проблем, с которыми сталкиваются женщины, о роли цифровых технологий в расширении возможностей для женщин, о влиянии инноваций на их жизнь, о снижении социально-экономических рисков с учетом гендерных аспектов.
Вы сказали, что принимали участие во всех форумах. Каковы итоги столь представительных мероприятий?
— Пожалуй, главный итог всех форумов – это ощущение общей ответственности за развитие наших государств, очень разных, но открытых для диалога и конструктивных решений. Всех женщин и во все времена одинаково волнует будущее детей и внуков, всех моих подруг отличает готовность включиться в любой созидательный проект и ответить совместно на самые глобальные вызовы современности. Тема самого первого форума, прошедшего в 2018 году в Пекине, — объединение сил женщин для содействия совместному развитию – звучит, по сути, на всех наших встречах. В разных странах, конечно, свои достижения, вызовы и препятствия, но у нас, женщин стран ШОС, есть общие цели, задачи и надежды. Главное — мы едины в их преодолении, сохранении и улучшении этого мира, готовы помогать друг другу и помогаем.
И это ощущение, убеждение появилось не только у участниц таких встреч, но и вообще, думаю, у граждан всех стран, входящих в эту организацию, в том числе и Кыргызстана. У меня нет даже тени сомнения в том, что именно с форума женщин ШОС, проведенного в 2019 году в Бишкеке, в нашем обществе началось понимание ее роли в жизни нашей страны. До этого, конечно, об этой организации знали, но больше на политическом уровне. А женский форум более близок к народу, в его работе принимали участие мои подруги из разных регионов, разных профессий, которые в неформальной обстановке общались с посланницами других стран. А народная дипломатия – большая сила. И, позже, когда я встречалась с подругами в регионах, мы много говорили о роли ШОС, о ее поддержке женщин разных стран.
У нашей организации, например, сложились деловые отношения с Всекитайской федерацией женщин. Более двух тысяч молодых кыргызстанок стали профессиональными швеями, освоили профессию благодаря поддержке китайских подруг и посольства Китая в нашей стране. Они подарили конгрессу почти сто современных швейных машин. Из желающих освоить эту профессию выстраивались очереди. Причем это был период, когда швейная отрасль в стране была на подъеме, и швеи были нарасхват. Немало молодых женщин создали свои швейные цеха, которые успешно работают. А финансовая независимость делает женщину увереннее в себе, ее голос слышен везде, начиная с кухни и до парламента. Тем самым конгресс в какой-то мере помогает решать и государственные проблемы – с безработицей, с бедностью, женской миграцией, когда женщине-матери не надо уезжать на заработки в другие страны, если она может зарабатывать дома и растить своих детей. Мы почерпнули много полезного опыта в решении этого вопроса у своих подруг из стран ШОС, начиная с открытия бизнес-инкубаторов до создания предприятий, которые возглавляют мои подруги. Женское предпринимательство я бы назвала одним из устойчивых факторов экономического роста страны, оно как гарант стабильности общества.
Китайские подруги, посольство Китая в Кыргызстане помогли нам также открыть кыргызско-китайский центр цифрового развития, в котором на протяжении многих лет мы обучали женщин, ради этого они приезжали в Бишкек даже из регионов. Поэтому мы открыли филиалы центра во всех регионах для обучения женщин компьютерной грамотности. А помогли оснастить их компьютерами наши китайские подруги.
Кроме того, женщины встречаются не только на форумах, а проводят, например, бизнес-форумы. Мне кажется, что наша встреча на форуме ШОС с подругами из Таджикистана, когда еще не был урегулирован пограничный конфликт между нашими странами, немного разрядила атмосферу напряжения. Мы смогли найти и сказать друг другу слова, понятные каждой женщине, каждой матери и искренне обнялись.
По приглашению своих подруг женской платформы Торгово-промышленной палаты Индии, с которыми у конгресса заключен меморандум о сотрудничестве, мы посетили международную торгово-промышленную выставку-ярмарку, которая ежегодно собирает миллион участников и посетителей, бизнес-инкубатор имени Махатмы Ганди. Увиденное впечатлило. Инкубатор занимает почти двадцать гектаров, в каждом из его многочисленных помещений работают женщины — шьют, собирают солнечные батареи, готовят еду и так далее. Отличный опыт, который можно перенять и нам при поддержке, конечно, государства.
Кстати, по итогам каждого форума главам государств-членов ШОС направляется резолюция, в которой фиксируются согласованные решения, выводы и рекомендации, выработанные в ходе дискуссий на форумах. И важно то, что за каждым таким документом стоит ШОС. А значит, его значение повышается, и наши мнения будут учтены. Думаю, что резолюция, принятая после женского форума ШОС в Бишкеке в 2019 году, на котором обсуждалось участие женщин в инклюзивном экономическом развитии регионов, о равенстве возможностей в эпоху цифровизации, поспособствовала принятию национальной программы по поддержке и развитию женского предпринимательства в Кыргызстане. К ней было обращено внимание многих донорских организаций. И в последние годы кыргызстанки в плане ведения своего дела выросли, окрепли, встали в один ряд с мужчинами-бизнесменами.
Что касается планов на будущее, то в преддверии горного саммита «Бишкек+25» в 2027 году, на котором будут подведены итоги Пятилетия действий по развитию горных регионов, Конгресс женщин планирует провести конференцию, чтобы обстоятельно совместно обсудить, как можно облегчить жизнь горцам. На территории большинства стран ШОС имеются горы и проблемы жителей, живущих на высотах, во многом схожи. В силу географической отдаленности и изоляции от внешнего мира они часто сталкиваются с ограниченным доступом к образованию, медицинским и другим социальным услугам, к чистой питьевой воде, электроэнергии, интернету, связи и транспортным коммуникациям. И мы, женщины стран ШОС, не можем стоять в стороне от этих проблем. И готовы внести свои предложения по их решению. Кстати, специальный представитель президента Кыргызстана по реализации Пятилетия действий по развитию горных регионов — Динара Кемелова, член Конгресса женщин Кыргызстана.
Какие они — женщины государств-членов ШОС?
— Неравнодушные и решительные в своих действиях. Сильные духом и очень активные. Судите сами. В настоящее время доля занятости женщин в странах ШОС и уровень их участия в различных сферах экономики составляет в среднем 49%. Где нас только нет (смеется), мы везде — в здравоохранении, образовании, сельском хозяйстве, торговле, парламенте, в креслах министров, успешно развиваем бизнес в своих странах. Это наглядно демонстрирует приверженность стран ШОС Целям ООН в области устойчивого развития, в обеспечении действенного гендерного равенства и расширения прав и возможностей женщин. И я уверена, что государства-члены ШОС и далее будут объединять усилия в реализации инициативы по сотрудничеству в области развития женщин, выдвинутой Председателем КНР.
Снимки предоставлены Конгрессом женщин Кыргызстана с предыдущих форумов женщин стран-членов ШОС.
Республикасы, Индия, Казакстан, Кытай Эл Республикасы, Пакистан, Иран, Тажикстан, Өзбекстан жана Россия Федерациясынын аналитикалык жана изилдөө борборлорунун өкүлдөрү, мамлекеттик органдардын кызматкерлери, дипломаттар жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү катышты.
Форумду ачып жатып, Улуттук стратегиялык демилгелер институтунун директору Шумкарбек Адилбек уулу азыркы дүйнө терең өзгөрүүлөрдү баштан кечирип жатканын белгиледи. Ал: “ШКУ ар кандай өнүгүү моделдери жана тышкы саясий артыкчылыктары бар
мамлекеттерди бириктирип, өз ара ишенимди жана конструктивдүү кызматташууну сактап келе жаткан уникалдуу уюм болуп саналат”, — деп баса белгиледи.
Анын айтымында, ШКУнун уникалдуулугу туруктуулукту, өз ара ишенимди жана өз ара
аракеттенүүнүн конструктивдүү мүнөзүн сактап, өнүгүүнүн ар кандай моделдери, маданий салттары жана тышкы
саясий артыкчылыктары бар мамлекеттерди бириктирүү жөндөмдүүлүгүнөн турат.
“Бүгүнкү күндө аналитикалык борборлор стратегиялык күн тартибин түзүүнүн ажырагыс бөлүгүнө айланууда. Дал
ушул эксперттик коомчулук чечимдерди иштеп чыгууга, мамлекеттердин ортосундагы өз ара түшүнүшүүнү бекемдөөгө жана көп уюлдуу дүйнөнүн интеллектуалдык негизин түзүүгө мүмкүнчүлүгү бар”, — деген оюн билдирди.
Муну менен эле катар, Шумкарбек Адилбек уулу дүйнөлүк түзүлүштүн глобалдык трансформациясынын фонунда дал ушул аналитикалык борборлор стратегиялык
көз караштын башкы генераторлоруна айланарын белгиледи. Ал көп уюлдуу дүйнөнүн түркүктөрүнүн бири катары ШКУнун ролун баса белгилеп, эксперттик коомчулукту «Think Tank 2.0″
заманбап стандарттарына өтүүгө чакырды.
Анын пикиринде, бул коопсуздук, логистика жана энергетика маселелерин ыкчам чечүү үчүн жасалма интеллектти, санариптик куралдарды, сценарийлерди моделдештирүүнү жана тобокелдиктерди эрте алдын алуу системаларын активдүү киргизүү дегенди түшүндүрөт.
Ошондой эле иш-чаранын ачылышында Кыргыз Республикасынан ШКУнун улуттук координатору Алмаз Букалаев сөз сүйлөп, форумдун катышуучуларына ийгилик каалады.
Форумга ШКУ Катчылыгынын атынан уюмдун Башкы катчысынын орун басары Сухэль Хан катышты. Ал өз сөзүндө Кыргыз Республикасынын төрагалыгынын алкагындагы демилгелердин маанисин
белгилеп, Бишкек форуму ШКУ мейкиндигиндеги туруктуу эксперттик диалогдун негизин түзөрүн айтты.
Сухэль Хан ШКУнун саясат жана коопсуздук, экономика жана маданият тармактарындагы ишинин артыкчылыктуу багыттары тууралуу айтып берди. Кыргыз тарап Уюмда төрага катары бир катар
олуттуу демилгелер менен чыкканын, анын ичинде ШКУ аналитикалык борборлорунун форумун өткөрүү, ал мүчө мамлекеттердин өз ара аракеттенүүсүнүн практикалык аспектилерин талкуулоо үчүн кадыр-барктуу эксперттик аянтча болуп калгандыгын айтып өттү.
Ал: “Кыргызстандын ШКУнун алкагында эксперттик кызматташтыкты өнүктүрүү демилгеси уникалдуу болуп саналат. Биз катчылыкта Кыргыз Республикасынын бул демилгесин өзгөчө колдоо менен кабыл алдык. Бул
актуалдуу гана эмес, келечектүү демилге болуп эсептелет.
Уюмда 25 жылдан бери мындай комплекстүү форматтагы
сунуштар айтылган эмес», — деп баса белгиледи.
Спикердин айтымында, Бишкектин идеясы мамлекеттер аралык кызматташтыктын кеңири спектрин — коопсуздук жана экономикадан баштап, гуманитардык жана экологиялык алакаларга чейин ичине камтымакчы.
“ШКУ — бул коргонуу, социалдык маселелер, экономика, маданият, ал эми акыркы убакта экология барган сайын активдүү болуп жаткан аянтча. Ошондуктан мындай демилгелерди колдоо керек»,
— деп белгиледи баш катчынын орун басары.
Серепчилер талкуусунда: коопсуздук, киберкоркунучтар, санариптештирүү, жасалма интеллект…
Пленардык жыйындын жана төрт тематикалык панелдик сессиянын алкагында катышуучулар ШКУ мейкиндигин өнүктүрүүнүн эң актуалдуу маселелерин талкуулашты.
“Аймактын коопсуздугу жана туруктуулугу” темасынын
алкагында серепчилер глобалдык турбуленттүүлүк, эл аралык чыр-чатактар, терроризм коркунучтары, кибер коркунучтар жана геосаясий чыңалуунун күчөп турган шартында ШКУ аймагынын туруктуулугун жана коопсуздугун камсыз кылуу маселелерин карашты.
Улуттук кызыкчылыктарды коргоого, стратегиялык өз ара аракеттенүү механизмдерин бекемдөөгө жана уюмга мүчө мамлекеттердин ортосундагы эксперттик координацияны өнүктүрүүгө макулдашылган мамилелерди иштеп чыгуу зарылдыгына өзгөчө көңүл бурулду.
“Экономикалык интеграция жана транспорттук-санариптик байланышта” болсо талкуунун борбордук багыттарынын бири Евразия мейкиндигинде транспорттук маршруттарды
жана санариптик коридорлорду өнүктүрүү темасы болду.
Форумдун катышуучулары Кыргызстан аймактын маанилүү транзиттик жана логистикалык түйүнү катары олуттуу потенциалга ээ
экенин баса белгилешти. Транспорттук-санариптик байланышты өнүктүрүү, заманбап технологияларды киргизүү жана инвестициялык кызматташтыкты кеңейтүү жаңы жумуш орундарын түзүүгө, соода-экономикалык байланыштарды бекемдөөгө жана ШКУ мамлекеттеринин
атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатууга өбөлгө боло тургандыгы айтылды.
Эксперттер санариптик трансформация, жасалма интеллектти киргизүү жана технологиялык өнүгүү шартында маалыматтарды коргоо маселелерине өзгөчө көңүл бурушту.
“Кызматташтык жана жалпы интеллектуалдык мейкиндикти түзүү” темасын талкуулоодо
эл аралык кызматташтыкты илимий-аналитикалык колдоону камсыз кылган интеллектуалдык платформа катары аналитикалык борборлордун мааниси
абдан зор экендиги бир нече жолу айтылды. Катышуучулар гуманитардык кызматташтыкты кеңейтүү, илимий изилдөөлөр боюнча тажрыйба алмашуу, биргелешкен аналитикалык материалдарды даярдоо жана ШКУга мүчө мамлекеттердин ортосундагы туруктуу эксперттик байланыштарды өнүктүрүү зарылдыгын белгилешти.
Ал эми өзүнчө панелдик сессия глобалдык күн тартибиндеги тоолуу аймактарды өнүктүрүү маселелерине арналды.
Эксперттер туруктуу өнүгүү, экологиялык коопсуздук, климаттык өзгөрүүлөр, жаратылыш ресурстарын сарамжалдуу пайдалануу жана тоолуу аймактардын калкынын жашоо сапатын жогорулатуу маселелерин талкуулашты.
Форумдун жүрүшүндө катышуучулар аймактык коопсуздук, кибер коркунучтар, транспорттук коридорлорду өнүктүрүү, санариптештирүү, жасалма интеллект технологияларын киргизүү жана маалыматтарды коргоо
маселелерине өзгөчө көңүл бурушту.
Форумдун негизги жыйынтыгы болуп Биргелешкен коммюникенин кабыл алынышы болду. Документте коопсуздук, экономикалык өнүгүү, санариптик интеграция жана гуманитардык кызматташтык боюнча макулдашылган позициялар камтылды.
Маанилүү чечимдердин бири катары ШКУга мүчө мамлекеттердин аналитикалык
борборлорунун жетекчилеринин Туруктуу кеңешмесин түзүү сунушу колдоо тапты. Бул механизм стратегиялык маселелер боюнча биргелешкен чечимдерди иштеп чыгууга көмөктөшмөкчү.
Катышуучулар ошондой эле мамлекеттик башкаруунун натыйжалуулугун, процесстердин ачыктыгын жана мамлекеттик кызмат көрсөтүүлөрдүн
сапатын жакшыртууга багытталган жасалма интеллект технологияларын
санариптештирүү жана киргизүү жаатында күч-аракеттерди бириктирүүгө даяр экендиктерин ырасташты.
Коммюникеде коопсуздук, экономикалык өнүгүү, транспорттук жана санариптик интеграция, ошондой эле гуманитардык жана илимий-
аналитикалык кызматташтыкты мындан ары чыңдоо маселелери белгиленди.
Форумдун алкагында аналитикалык борборлор ортосунда кызматташуу боюнча меморандумдарга кол коюлуп, эки тараптуу жолугушуулар өткөрүлдү. Документтер биргелешкен изилдөөлөрдү кеңейтүүгө, эксперттик маалымат алмашууга, билим берүү
жана илимий демилгелерди өнүктүрүүгө, ошондой эле кызматташтыктын стратегиялык багыттары боюнча биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууга багытталган.
Муну менен эле катар, форум эки тараптуу жолугушуулар, расмий сүйлөшүүлөр жана эксперттик коомчулуктун өкүлдөрүнүн бейформал баарлашуусу үчүн мыкты аянтча болуп калды.
Ошондой эле иш-чаранын жүрүшүндө Кыргыз Республикасынын көрүнүктүү мамлекеттик жана коомдук ишмери, ШКУнун мурдагы Башкы катчысы Муратбек
Иманалиевдин 70 жылдыгына арналган фотокөргөзмө уюштурулду. Экспозиция анын эл аралык кызматташтыкты өнүктүрүүгө, аймактык диалогду бекемдөөгө жана эл аралык мамилелердин заманбап
системасынын маанилүү элементи катары Шанхай кызматташтык уюмун түзүүгө кошкон салымына арналды.
ШКУ аналитикалык борборлорунун юбилейлик форуму Евразиянын стратегиялык күн тартибин түзүүдө эксперттик дипломатиянын жана аналитикалык коомчулуктун өсүп жаткан ролун ырастады. Бишкектеги аянтча Уюмга мүчө мамлекеттердин ортосундагы коопсуздукту чыңдоого, экономикалык байланыштарды, санариптик интеграцияны жана гуманитардык кызматташтыкты өнүктүрүүгө багытталган практикалык демилгелерди иштеп чыгуу үчүн мейкиндикке айланды десек эч жаңылышпайбыз.
Форумду ШКУнун 25 жылдыгынын алдында өткөрүү талкуулардан конкреттүү биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууга өтүүнүн символу
болуп калды. Бул иш-чара калыптанып жаткан көп уюлдуу дүйнөнүн алкагында кызматташуунун жаңы этабынын башталышы катары белгиленди.
Форум ШКУ өлкөлөрүнүн ортосундагы эксперттик диалогду чыңдоого, илимий-аналитикалык кызматташууну кеңейтүүгө жана жаңы биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууга багытталган маанилүү кадам болду.
Игорь Шестаков: “ШКУнун коопсуздук алкагы: аймактык туруктуулукту чыңдоо үчүн чек ара маселелерин тынчтык жолу менен жөнгө салуу”
-Кыргызстан менен Тажикстандын президенттеринин ортосундагы чек ара маселесин жөнгө салуу боюнча Макулдашууга кол коюу ШКУнун жоопкерчилик зонасында коопсуздукту
чыңдоо боюнча стратегиялык кадам болду. Кыргыз-тажик чек арасын демаркациялоо жана делимитациялоо боюнча жетишилген макулдашууларды көптөгөн чет элдик саясатчылар жана эксперттер тарыхый чечим деп аташкан.
Бул келишимдер эки тараптуу кызматташтыктын жаңы этабы гана болбостон, Борбор Азиядагы коопсуздукту чыңдоого өбөлгө
түздү, ошондой эле кыска мөөнөттүн ичинде ишкердик байланыштарды өнүктүрүү үчүн мүмкүнчүлүктөрдү кеңейтти. 2025-жылдын алгачкы беш айында эле Кыргызстан менен Тажикстандын ортосундагы соода жүгүртүү 15 эсеге өсүп, 6 миллион
доллардан ашты. Эксперттер чек ара келишимдери соода-экономикалык өз ара аракеттенүүнүн кандайдыр бир
локомотивине айланганын белгилешет.
ШКУнун алкагында элдик дипломатия процесстерин активдештире турган диалог аянтчаларын түзүүгө уюмга мүчө өлкөлөрдүн аналитикалык борборлору да өзгөчө салымын кошо алат. Ушуга байланыштуу, эксперттик демилгелер борбору “Ой. Ордо”,
Кыргызстан ШКУга катышуучу 4 өлкө, анын ичинде Кытай, Казакстан, Өзбекстан жана Тажикстан менен чектешкендигин эске алуу менен ШКУ өлкөлөрүнүн чек арага чектеш райондорунда мамлекеттер аралык
эксперттик иш-чараларды уюштуруучу катары чыгууга даяр. Бул форумдарга бийлик түзүмдөрүнүн, коомдук жана бизнес түзүмдөрдүн, ЖМКлардын өкүлдөрү катышса болмок. Мындай диалог чек ара кызматташтыгын кеңейтүү, бизнес-долбоорлорду илгерилетүү чөйрөсүндө натыйжалуу чечимдерди иштеп чыгуу боюнча мыкты курал болуп калышы мүмкүн.
Элдик дипломатия бул дагы чек ара коопсуздугун чыңдоонун маанилүү фактору.
Ушундай демилгелер үчүн катчылыктын атынан ШКУнун аткаруу түзүмдөрүнүн реалдуу колдоосу талап кылынат. Белгилей кетчү нерсе, ушул багыттагы иш-чараларды уюштуруу үчүн атайын бюджет бөлүүнүн зарылчылыгы жок. Аны жергиликтүү ишкерлердин колдоосу менен өткөрүүгө мүмкүн.
Бардыгыбыз билгендей, соода жана туризмди өнүктүрүүдө чек ара
маселелеринде көйгөй болбоого тийиш. Бул өтө маанилүү маселе.